Emanetten Mülke

  • PDF

Feminizm, kadın sorunları için evrensel bir çözüm olduğu iddiasında. Kadın ve cinsiyet konusunun konuşulduğu kavramların tekelini de elinde tutuyor. İlahiyatçılar bile ‘erkek egemenliği’, ‘kadın bakış açısı’ndan din yorumu gibi kavramları kullanıyor.

Halbuki feminizm, Avrupalı aklın ve bütün bilimlerin sekülerleşmesi tarihi içinde değerlendirilebilir ancak. Yani kadınlar için “tarihin sonu” değil. “Emanet’ten Mülk’e” kadın ve cinsiyet etrafındaki konjonktürel söylem ve dönüşümleri işte bu perspektiften ele alıyor.

Nazife Şişman’ın Emanetten Mülke isimli kitabında belirttiği üzere, hakim kültürün Müslümanlara yönelttiği İslam’da kadın hakları sorularına gelenekleri suçlayıcı, ataerkilliği itham edici ifadelerle cevap aramaktansa böyle bir sorunun neden yöneltildiğini sormak, arkasındaki gayeyi öğrenmek, bu soruların cevaplandırılmasından daha önemli. “Zira her soru bir ölçüde kendi cevabını belirler.” Yazara göre bu sorulara hakim söyleme “eklemlenici” bir şekilde cevap vermek, “modern tasavvurlarla modernlik öncesi durumlar”ın karşılaştırılması hatasına düşülerek “Batı’da kadının geldiği noktayı ideal kabul etmek ve bu ideal noktadan geriye bakarak tüm İslam tarihini retroperspektif bir yöntemle yargılamak”tır.

Emanetten Mülke problemli sahaları ele alan, feminizm ve onun birey üstündeki tezahürlerini incelemek isteyenlerin zevkle başvuracakları bir kitap. Nazife Şişman’ın kendine has değerlendirmeleri, okuyanların perspektifini genişleten, bir üst basamaktan bakmayı sağlayan tespitleri, olayları genel kabul gören haliyle değil de, adeta imbikten geçirerek daha kapsamlı bir algılama boyutunda yorumlaması, bize ait diyebileceğimiz bir bakış açısı getirebilmesi ile Emanetten Mülke hayatî bir eksikliği gideriyor. Yazar ayrıca suçlayıcılıktan uzak, tespit gayesindeki dingin üslubu ile takdir edilecek bir seviye tutturmuş.

Kitap, ‘Feminizmin Cinsellik Siyaseti’ konusuyla başlıyor; yüzyıllar içinde değişen (Eski Yunan, Hıristiyanlık, 20’nci yüzyıl, postmodernite ele alınan dönemlerden bazıları) benlik algısı ve buna bağlı olarak dönüşüme uğrayan beden telakkisini anlatarak İslam geleneğindeki ilgili kavramlarla (emanet, zühd, ihsan) Batı kavramlarını karşılaştırıyor (mülk, diyet, proje). Bir sonraki bölümde “modern bir proje olarak feminizm”in ortaya çıkma süreci (modernite, sanayi toplumu ve doğaya hakimiyet, lüks ve kapitalizm, feminizmin tarifi: Uluslararası tarihî kadın düşmanlığı, küreselleşme ve feminizmin kitleselleşmesi bu başlıklardan bazıları) açıklanıyor. En son bölümde ise feminizmin İslam dünyasındaki tezahürleri başlangıcından itibaren (kolonyal feminizm) ortaya konuluyor ve konuyla ilgili çeşitli problemli sahalarda (İslam’da “kadın hakları”, başörtüsü yasağı ve kadın hakları söylemi, Türkiye’de “çağdaş” kadının “İslamcı” kadın algısı) yerinde tespitlerde bulunuluyor.

Yazar: Nazife Şişman

Yayınevi: İz Yayıncılık

ISBN: 975-355-534-2

Basım tarihi: Haziran 2006

Kategori: Kadın